Filantropische organisaties formuleren vaak brede maatschappelijke ambities, gericht op het stimuleren van systeemverandering. Ontvangende organisaties werken daarentegen veelal op lokaal of thematisch niveau en richten zich op het aanpakken van concrete vraagstukken. Hierdoor kunnen verschillen ontstaan in schaal, ambitie en tijdshorizon. Wanneer fondsen verwachten dat maatschappelijke organisaties bijdragen aan bredere transities, kan dat spanning opleveren met de dagelijkse praktijk van deze organisaties. Een verschil in verwachtingen kan ertoe leiden dat organisaties zich overvraagd voelen of hun koers (deels) afstemmen op de prioriteiten van de financier, wat de focus op hun eigen missie kan beïnvloeden.

Veel maatschappelijke organisaties beschikken over een beperkte financiële basis. Zij zijn vaak afhankelijk van tijdelijke projectfinanciering en incidentele giften, wat de continuïteit en strategische wendbaarheid onder druk zet. Filantropische organisaties kunnen hierin een stabiliserende rol vervullen, maar richten hun steun doorgaans op projecten in plaats van op structurele versterking van de organisatie. Hierdoor blijven cruciale onderdelen zoals governance, strategie en personeelsontwikkeling regelmatig onderbelicht. Tegelijkertijd neemt de afhankelijkheid van private middelen toe, mede door teruglopende publieke financiering. Dit vergroot de kwetsbaarheid van maatschappelijke organisaties en kan hun strategische autonomie beïnvloeden. Ook fondsen zelf zoeken naar een passende balans tussen hun maatschappelijke verantwoordelijkheid en de grenzen van hun mandaat.

De terugtrekkende overheid schept zowel ruimte als spanning in het maatschappelijke domein. Filantropische organisaties worden steeds vaker aangesproken op hun rol in het publieke veld, maar verschillen in hun opvattingen daarover. Sommige fondsen willen nadrukkelijk niet de rol van de overheid overnemen, terwijl anderen juist proberen bij te dragen waar publieke middelen tekortschieten. Voor maatschappelijke organisaties is deze realiteit minder theoretisch: zij staan direct in contact met de mensen die gevolgen ondervinden van het wegvallen van publieke voorzieningen en kunnen niet eenvoudig afstand nemen. Hierdoor ontstaat een asymmetrie in verantwoordelijkheid. De opgave is om gezamenlijk een positie te bepalen die recht doet aan ieders rol, met oog voor de lange termijn en de publieke waarde die op het spel staat.